Một số kết quả tích cực của Dự án các Trung tâm Đổi mới - Sáng tạo xanh trong Nông nghiệp và Thực phẩm Việt Nam năm 2022

Dự án Đổi mới sáng tạo Xanh trong nông nghiệp và thực phẩm (GIC) Việt Nam hướng đến hỗ trợ các tác nhân trong toàn bộ chuỗi giá trị lúa gạo và xoài ở Đồng bằng sông Cửu Long nhằm cung ứng các sản phẩm chất lượng cao, tạo doanh thu từ xuất khẩu, ổn định và tạo thêm việc làm. Những kết quả hoạt động nổi bật năm 2022.

Lựa chọn các dự án đổi mới sáng tạo khả thi

Theo đó, đối với hợp phần Phát triển hệ thống tìm kiếm, lựa chọn các đổi mới sáng tạo (ĐMST) khả thi, mặc dù Ban Tư vấn Đổi mới Chuỗi Giá trị (VCIAB) chưa được thành lập, tuy nhiên, Dự án đã thảo luận với các chuyên gia trong chuỗi giá trị lúa và xoài từ Việt Lúa Quốc Tế (IRRI), Đại học Cần Thơ, SOFRI, CLRRI, IPSARD, cũng như đại diện khan vực tư nhân, ví dụ: Fresh Studio, Tập đoàn Lộc Trời, v.v. để thu thập những sáng tạo tiềm năng. Ban tư vấn VCIAB nên do Bộ NN & PTNT thành lập và quản lý, vì thời gian Dự án ngắn và việc duy trì Ban này là không khả thi, và cần tìm cơ chế thích hợp để duy trì.

Dự án đã tập trung phân tích sâu chuỗi giá trị lúa gạo và xoài như: Nghiên cứu về chuỗi giá trị (VC) lúa gạo do Trường Đại học Cần Thơ thực hiện vào cuối năm 2021. Phân tích chuỗi giá trị xoài được Fresh Studio thực hiện vào đầu năm 2022. Các báo cáo phân tích VC đã được chuyển đến CPMU và các đối tác liên quan của dự án. Các phát hiện và khuyến nghị từ các báo cáo được cân nhắc và đưa vào các biện pháp can thiệp của Dự án.

lua1-1672311493.jpg
Đến năm 2030 phát triển vùng đồng bằng sông Cửu Long trở thành trung tâm kinh tế nông nghiệp bền vững, năng động

Đồng thời, Dự án đã nghiên cứu các bài học kinh nghiệm về cơ chế xác định và điều chỉnh các đổi mới trong chuỗi giá trị lúa gạo và xoài ở Đồng bằng sông Cửu Long: Dự án đang trong giai đoạn đầu thực hiện, do đó cơ chế xác định đổi mới chưa được xem xét. Sáng tạo là phương cách mới để giải quyết các vấn đề hiện có, thường được ra đời và nhân rộng từ thực tế. từ dưới lên. Do đó, cấu trúc và cơ chế của sự đổi mới có thể không rõ ràng và đồng nhất trong từng trường hợp.

Đồng thời, Dự án cũng đã xác định các đổi mới trong chuỗi giá trị lúa gạo và xoài cho quy mô hộ gia đình: Dự án đã làm việc với các chuyên gia địa phương, đối tác kỹ thuật và phỏng vấn nông dân để xác định các đổi mới hiện có và sẵn sàng nhân rộng trên lúa và xoài. Đối với ngành lúa gạo ở đồng bằng sông Cửu Long, có một số đổi mới để giảm thiểu tác động đến khí hậu đã được xác định như Quy trình Canh tác Lúa gạo Bền vững (SRP), phương pháp canh tác ướt & khô thay thế (AWD), Quản lý Mức Tồn dư Hóa chất Tối đa (MRL), phương pháp gieo hạt bằng máy bay không người lái, giống lúa đặc sản, Mô hình tôm - lúa thông minh với khí hậu (SRM), mô hình cánh đồng lúa lớn, thu hoạch và tái chế rơm rạ; Đối với chuỗi giá trị xoài, việc quản lý vườn cây ăn quả (GAP) và Quản lý Mức Tồn dư Hóa chất Tối đa (MRL) được xác định để thúc đẩy ở cấp hộ gia đình hoặc trang trại.

Đặc biệt, trong những đổi mới trong chuỗi giá trị lúa gạo và xoài ở cấp độ DN và HTX: Dự án đã triển khai tìm hiểu, nghiên cứu và thảo luận với các chuyên gia và xác định các đổi mới: quản lý kinh doanh cho hợp tác xã lúa gạo, trường nông dân kinh doanh (FBS), Sản xuất biosilica từ trấu, sản phẩm phân hủy sinh học từ rơm rạ, sử dụng năng lượng tái tạo, và canh tác theo hợp đồng được xác định là nhưng đổi mới có tiềm năng để thử nghiệm và nhân rộng tại HTX lúa và các DN vừa và nhỏ. Đối với ngành xoài, trường kinh doanh xoài, giảm thất thoát sau thu hoạch, nâng cao chất lượng xoài được xác định và thúc đẩy ở cấp hợp tác xã và DN.

Tiêu biểu như mô hình kinh doanh phân bón và các sản phẩm phân hủy sinh học từ rơm rạ: IRRI tham gia vào Dự án thông qua hợp đồng dịch vụ để thiết lập các thử nghiệm và tổng kết kinh nghiệm khác nhau về mô hình kinh doanh rơm rạ. Mô hình kinh doanh thử nghiệm thu hoạch rơm rạ để sản xuất phân bón và giỏ phân hủy sinh học cho cây giống. Phân tích lợi ích chi phí đã được phát triển cho các thành phần phân bón khác nhau và các sản phẩm phân hủy sinh học. Hiện nay đã thu thập được dữ liệu để phân tích, và báo cáo thủ nghiệm sẽ được hoàn thiện sớm trong năm 2022.

Hay hoạt động nghiên cứu khả thi các đổi mới được lựa chọn: Dự án đã sử dụng một số cách tiếp cận để đánh giá tính khả thi của các đổi mới tiềm năng trong lĩnh vực lúa gạo và xoài. (i) Cách tiếp cận đầu tiên là thực hiện các nghiên cứu phân tích chuỗi giá trị gạo và xoài toàn diện để thu thập thông tin và tham khảo ý kiến của tất cả các bên liên quan trong chuỗi giá trị để xác định và phân tích tính khả thi của các đổi mới tiềm năng. Từ phân tích chuỗi giá trị lúa gạo, một số đổi mới khả thi được đề xuất như GAP, 1M5R, nông dân trồng lúa và khởi nghiệp, canh tác theo hợp đồng, kinh tế dựa vào lúa, mô hình kinh doanh phụ phẩm, giống lúa chất lượng cao. Từ phân tích chuỗi giá trị xoài, một số sáng kiến khả thi được đề xuất ở cấp nông trại như lựa chọn đầu vào, ghép cành, tỉa cành, tưới tiêu, ra hoa, bao trái và thu hoạch; ở cấp hợp tác và MSME như thu mua xoài, phân loại, phân loại, đóng gói, kiểm tra chất lượng, dán nhãn, xây dựng thương hiệu và tiếp thị; (ii) Cách tiếp cận thứ hai là tiến hành các nghiên cứu thử nghiệm, ví dụ với IRRI về thu hoạch rơm rạ và phát triển sản phẩm phân hủy sinh học. Phương pháp thử nghiệm này cũng được thúc đẩy với các công ty tư nhân và hợp tác xã thông qua chương trình iDPP, cũng như ở cấp trang trại; (iii) Cách tiếp cận thứ ba là củng cố các đổi mới tiềm năng hiện có thông qua quá trình tham vấn với các chuyên gia kỹ thuật địa phương, ngành công nghiệp và nông dân. Những đổi mới đó đã được chứng minh là phù hợp với bối cảnh địa phương và sẽ thúc đẩy thị trường.

Tăng cường năng lực các tác nhân thực hiện ĐMST

Về hợp phần tăng cường năng lực các tác nhân thực hiện ĐMST, dự án đã xây dựng tài liệu đào tạo và hướng dẫn sử dụng cho hợp tác xã. Theo đó, GFA & Agriterra được Dự án ký hợp đồng với tư cách là tư vấn kỹ thuật để xây dựng tài liệu đào tạo cho quản lý kinh doanh của hợp tác xã. Sổ tay tập huấn của hợp tác xã GFA đã được xây dựng và triển khai. Tài liệu bồi dưỡng quản lý kinh doanh hợp tác xã có 4 mô-đun, mô-đun 1: Tổ chức và quản lý hợp tác xã (26 trang); Mô-đun 2: Quản lý tài chính hợp tác xã (78 trang); Mô-đun 3: Lập kế hoạch kinh doanh (48 trang); Mô-đun 4: Tiếp thị (42 trang). Tài liệu tập huấn đã được các chuyên gia, giảng viên xem xét, góp ý và chỉnh sửa. Tài liệu huấn luyện HTX đang trong quá trình soạn thảo, sẽ thử nghiệm và triển khai vào nửa cuối năm 2022.

Dự án đã thực hiện đào tạo giảng viên (TOT) về các tài liệu/chủ đề đào tạo đã được xác định: Dự án đã phối hợp với IRRI tổ chức 02 khóa đào tạo TOT về Canh tác lúa bền vững (SRP) vào tháng 12 năm 2021 và tháng 1 năm 2022 cho 40 giảng viên SRP, những người đã có chứng chỉ quốc tế từ Ủy ban quốc tế SRP. Những giảng viên SRP đó chủ yếu đến từ các đối tác kỹ thuật địa phương của Dự án tại sáu tỉnh của Dự án, và họ sẽ là những giảng viên nguồn lực để cung cấp đào tạo về SPR cho nông dân trồng lúa mục tiêu trong các vùng mục tiêu của Dự án. Dự án cũng đã xác định Trường kinh doanh nông dân (Farmer Business School - FBS) là một chủ đề nhằm thúc đẩy năng lực quản lý kinh doanh cho nông dân và hợp tác xã. Đến tháng 6 năm 2022, Dự án đã làm việc với GFA để cung cấp 02 khóa học TOT, một tại thành phố Cần Thơ và một tại tỉnh Kiên Giang, để đào tạo 48 giảng viên chính FBS ở Đồng bằng sông Cửu Long.

Cũng như tổ chức hoạt động huấn luyện cho dân nông dân (TOF) về đổi mới sản xuất lúa và xoài, và huấn luyện kinh doanh cho nông dân: Dự án đang trong giai đoạn đầu khai triển từ tháng 11 năm 2021. Vì vậy, các chương trình đào tạo cho các nông dân chỉ mới tập trung vào đào tạo kinh doanh FBS. Hiện tại, chương trình đào tạo của FBS đã được thực hiện tại 06 tỉnh mục, 6 lớp mỗi tỉnh, chia đều cho 180 nông dân được đào tạo trên mỗi tỉnh. Do đó, 1080 nông dân đã được huấn luyện về FBS trong 9 tháng đầu tiên thực hiện dự án. Ngoài ra, dự án tiến hành đào tạo thí điểm cho 25 học viên từ các đối tác trung ương, tỉnh và các kỹ thuật viên để lấy ý kiến và phản hồi của họ về chương trình đào tạo. Do đó hiện tổng số có 1105 người đã được tham gia đã được đào tạo FBS.

Các chuyên gia của Dự án đã thực hiện đào tạo và huấn luyện cho nông dân (ToF) về sản xuất xoài/lúa bền vững: Việc tập huấn kỹ thuật SRP, lúa hữu cơ, kiểm soát MRL chưa được thực hiện với nông dân và đang trong quá trình lập kế hoạch và đàm phán với 06 tỉnh dự án. Tập huấn kỹ thuật về thực hành canh tác sẽ được thực hiện thông qua hợp đồng trợ cấp địa phương cho đối tác kỹ thuật địa phương ở cấp tỉnh, ví dụ: chi cục trồng trọt tỉnh.

Trong đó, chú trọng hoạt động đào tạo, tập huấn cho HTX về phát triển kinh doanh HTX: kể từ sự kiện khởi động Dự án vào tháng 11 năm 2021, các nhà thầu kỹ thuật của Dự án, GFA, đã nhanh chóng xây dựng tài liệu tập huấn cho HTX, sau đó tiến hành 04 lớp tập huấn TOT cho 42 giảng viên HTX, và 04 lớp tập huấn HTX cho 64 cán bộ quản lý HTX.

Qua đó, nhằm cung cấp tư vấn và huấn luyện cho các MSME về áp dụng và thúc đẩy các đổi mới: Dự án đã khởi động hoạt động iDPP vào tháng 12 năm 2021 ở cấp trung ương và tại sáu tỉnh mục tiêu của dự án. Dự án đã nhận được 16 ý tưởng đổi mới từ các doanh nghiệp vừa và nhỏ và hợp tác xã, trong đó 8 ý tưởng đổi mới được chọn để Dự án hỗ trợ thêm nhằm hoàn thành các ý tưởng đổi mới, kế hoạch hoạt động và ngân sách đầu tư. Cuối cùng, Dự án đã chọn ra 4 ý tưởng để xem xét hỗ trợ: 1) Sản xuất nông nghiệp hữu cơ lúa - tôm; 2) Công ty Cổ phần Gạo Ông Thọ; 3) Hợp tác xã Nông sản xanh Cần Thơ; và 4) Hợp tác xã Nông nghiệp Phú Thành. Khi các hợp đồng iDPP được ký kết giữa Dự án và SME / hợp tác xã, các dịch vụ tư vấn và hợp tác sẽ được cung cấp cho các công ty và hợp tác xã được lựa chọn đó để thúc đẩy các ý tưởng đổi mới đã được xác định.

Dự án cũng đã thiết lập cơ sở dữ liệu và hệ thống thông tin để lưu trữ và chia sẻ thông tin về đổi mới sáng tạo trong lĩnh vực nông nghiệp và thực phẩm: Ý tưởng phát triển cơ sở dữ liệu để lưu trữ và chia sẻ các đổi mới sáng tạo trong lĩnh vực nông nghiệp và thực phẩm đã được ICD thảo luận trong một số cuộc họp và nhiều dịp. Tuy nhiên, ý tưởng và kế hoạch cụ thể vẫn chưa được xác định. Do hạn chế về thời gian và ngân sách, hoạt động này cần được xem xét lại ở mức độ/phạm vi nào cần được thực hiện.

Để chia sẻ kinh nghiệm về phát triển VC và thúc đẩy đổi mới, Dự án có kế hoạch cử một phái đoàn đến Zambia gồm 10 người tham gia từ các đối tác kỹ thuật và chính trị của chúng tôi cũng như đại diện từ các địa điểm dự án. Các đại biểu Việt Nam sẽ thảo luận về vai trò của các đổi mới xanh trong việc thúc đẩy khả năng chống chịu với biến đổi khí hậu, chia sẻ gói quốc gia Việt Nam, góp phần củng cố bài học kinh nghiệm cho chủ đề ứng phó với biến đổi khí hậu. Ngoài ra, Dự án đã thảo luận với ICD/Bộ NN & PTNT để hỗ trợ xây dựng khuôn khổ hợp tác Nam - Nam trong lĩnh vực nông nghiệp và Văn phòng hợp tác Nam - Nam sẽ được triển khai vào nửa cuối năm 2022.

kho-han-ben-trejpg-1672311589.crdownload
Đồng bằng sông Cửu Long, nơi bị tác động mạnh bởi biến đổi khí hậu toàn cầu nên những giải pháp về hỗ trợ đổi mới sáng tạo xanh của GIC là rất cần thiết

ĐMST cho các mô hình kinh doanh nông nghiệp bền vững

Để hỗ trợ PPP để phổ biến và điều chỉnh các đổi mới được lựa chọn, Dự án đã bắt đầu một số cuộc thảo luận với Nhóm chuyên trách về lúa gạo do PSAV/ICD tổ chức với mục đích xác định các công ty tư nhân phù hợp, người mua gạo quốc tế và cơ quan chứng nhận, chẳng hạn như GAP, SRP để tìm hiểu cơ chế PPP tiềm năng để thúc đẩy các sản phẩm gạo chất lượng cao và bền vững.

Đồng thời, chính thức hóa và hỗ trợ quan hệ đối tác và liên kết giữa Hợp tác xã, Nhóm nông dân, Doanh nghiệp (MSMEs): Một số cuộc thảo luận đã được thực hiện giữa nông dân sản xuất lúa-tôm và các công ty tại Kiên Giang với công ty Nông nghiệp hữu cơ lúa-tôm; Fresh Studio đã thiết kế các hoạt động kết nối nông dân trồng xoài, hợp tác xã với công ty chế biến và xuất khẩu, công ty trái cây Hoàng Phát tại tỉnh Long An. Việc chính thức hóa các liên kết thị trường sẽ được thảo luận và đề xuất trong giai đoạn sau của quá trình thực hiện dự án.

Hỗ trợ các HTX và DNVVN tham gia hội chợ, triển lãm để cung cấp dịch vụ và hợp đồng mua bán: Dự án đã tổ chức hội thảo gắn kết tại Kiên Giang để tạo cơ hội cho một số DNVVN trưng bày sản phẩm và công việc của mình. Vào ngày 17 tháng 6 năm 2022, Biên bản ghi nhớ (MOU) về tăng cường năng lực cho các tác nhân trong chuỗi giá trị xoài ở Đồng bằng sông Cửu Long đã được ký kết giữa Dự án Trung tâm Đổi mới Xanh trong Nông nghiệp và Thực phẩm (GIC Việt Nam) với 10 hợp tác xã, 05 công ty và 01 viện tại 5 tỉnh khu vực Đồng bằng sông Cửu Long. Biên bản ghi nhớ nhằm tạo điều kiện cho các bên liên quan trong toàn bộ chuỗi giá trị thực hiện thành công các đổi mới đã xác định nhằm nâng cao hoạt động kinh doanh của họ về tính bền vững, khả năng chống chịu với biến đổi khí hậu và lợi nhuận. Thực hiện các chiến dịch nâng cao nhận thức cho người tiêu dùng về lợi ích của việc tuân thủ các tiêu chuẩn chất lượng và bền vững: Hoạt động này chưa được tiến hành.

Đẩy mạnh hoạt động tư vấn chính sách và truyền thông

Nhằm hỗ trợ nhóm đặc nhiệm PPP lúa và trái cây thuộc PSAV, nhóm công tác SRP, NETCOOP, Dự án đã tích cực tham gia vào các hoạt động NETCOOP để chia sẻ thông tin và thảo luận các chủ đề quan trọng để phát triển hợp tác như sửa đổi Luật Hợp tác xã, chuyển đổi số trong kinh doanh hợp tác, hợp tác xã. năng lực quản lý và hợp tác thích ứng với biến đổi khí hậu. Một số cuộc họp và thảo luận ban đầu đã được duy trì với các thành viên nhóm đặc nhiệm Rice PPP và các thành viên nhóm công tác SPR cũng như để khám phá các cơ hội hợp tác tiềm năng.

Đồng thời, tiến hành các nghiên cứu cơ bản, giữa kỳ và cuối tuyến để xác định tỷ lệ chấp nhận các đổi mới được lựa chọn: một cuộc khảo sát cơ bản đã được AgroInfor thực hiện đối với nông dân trồng lúa và xoài và cả hiệu quả hoạt động của hợp tác xã. Dữ liệu khảo sát đã được làm sạch, xử lý và báo cáo cuối cùng sẽ có vào tháng 7 năm 2022.

Dự án cũng đã nghiên cứu, phân tích, đối thoại, đề xuất và phổ biến các chính sách thúc đẩy đổi mới sáng tạo trong nông nghiệp và công nghiệp thực phẩm góp phần phát triển nông thôn bền vững vùng ĐBSCL nói riêng và cả nước nói chung, chú trọng các nhóm chính sách mà Bộ NN & PTNT đang quan tâm xây dựng. để thực hiện các mục tiêu của ngành theo Nghị quyết số 120 / NQ-CP: Hội thảo cam kết thúc đẩy đổi mới xanh ở Đồng bằng sông Cửu Long được tổ chức vào tháng 5 năm 2022 tại Kiên Giang

Xây dựng và thực hiện chiến lược truyền thông để giới thiệu và phổ biến các sáng kiến và kết quả của dự án: Một lộ trình truyền thông được thiết lập nhằm tạo điều kiện thuận lợi cho việc thực hiện các hoạt động truyền thông ở tất cả các cấp, góp phần thúc đẩy các đổi mới xanh đã được GIC xác định.

Những kết qủa tích cực tạo tiền đề thúc đẩy Dự án 

Đánh giá về những kết quả tích cực bước đầu của Dự án các Trung tâm Đổi mới - Sáng tạo xanh trong Nông nghiệp và Thực phẩm Việt Nam năm 2022 đối với khu vực đồng bằng sông Cửu Long, ông Lê Đức Thịnh - Cục trưởng Cục Kinh tế Hợp tác và PTNT cho biết, dù dự án mới triển khai được một thời gian ngắn, nhưng với sự hỗ trợ có trách nhiệm của các biên liên quan, nên tác động của Dự án GIC đối với đồng bằng sông Cửu Long là tương đối rõ ràng. Những kết quả đó, được thể hiện cả về mặt tác động chính sách đến thay đổi hành vi và hình thành những mô hình hiệu quả để ứng phó với biến đổi khí hậu và phát triển bền vững. 

Cục trưởng Cục Kinh tế Hợp tác và PTNT cho biết, Chỉ tính riêng tỉnh Hậu Giang trong 9 tháng đầu năm 2022, Ban Quản lý Dự án GIC tỉnh đã phối hợp với GFA/AGRITERRA và các địa phương trong tỉnh tổ chức chọn được 12 HTX lúa gạo tham gia dự án, trong đó huyện Vị Thủy và Châu Thành A đều có 3 HTX tham gia; còn huyện Phụng Hiệp, huyện Long Mỹ và thị xã Long Mỹ mỗi đơn vị có 2 HTX tham gia. Riêng trên lĩnh vực xoài thì hiện chưa lựa chọn được HTX tham gia do không đảm bảo tiêu chí về diện tích và thành viên. Ngoài ra, Ban Quản lý Dự án GIC tỉnh cũng cử cán bộ tham dự lớp tập huấn giảng viên nguồn (TOT) về “Kỹ thuật canh tác lúa gạo bền vững”, “Nâng cao năng lực kinh doanh cho các HTX lúa gạo vùng đồng bằng sông Cửu Long”, đồng thời mở 2 lớp tập huấn thực hành nội dung này và “Lớp học kinh doanh cho nông dân (FBS)”, đồng thời mở 6 lớp tập huấn thực hành cho 180 nông dân tham gia dự án với nội dung trên. Mặt khác, Ban Quản lý Dự án GIC tỉnh còn phối hợp với nhóm tư vấn GFA/AGRITERRA và Tổ chức hợp tác phát triển Đức (GIZ) thương thảo xây dựng và thực hiện ký kết ba gói hợp đồng trên. Tương tự, nhiều địa phương thụ hưởng dự án cũng đã xác định được những mục tiêu, phương hướng phát triển rõ ràng.

"Từ những thành công bước đầu của Dự án, đã giúp các địa phương xác định được mục tiêu thúc đẩy đổi mới sáng tạo trong Nông nghiệp và Thực phẩm với những chỉ tiêu định lượng và định tính thiết thực. Ví dụ, tỉnh Hậu Giang xác định: (1) Hiệu suất canh tác, chất lượng nông sản của các nông hộ tham gia Dự án được cải thiện và từng bước bền vững trong chuỗi giá trị lúa gạo và chuỗi giá trị xoài, nhờ ứng dụng các giải pháp đổi mới sáng tạo, (2) Thu nhập trung bình của nông hộ tham gia Dự án tăng lên 15% trong chuỗi giá trị lúa gạo và tăng 20% trong chuỗi giá trị xoài; (3) 60% số nông hộ tham gia Dự án được áp dụng các giải pháp đổi mới sáng tạo thông minh nhằm giảm thiểu các tác động của biến đổi khí hậu; (4) 70% số doanh nghiệp, hợp tác xã được Dự án hỗ trợ sẽ cải thiện 03 trên 05 chỉ số, bao gồm: Doanh thu, Số lượng khách hàng, Các quan hệ kinh doanh được thiết lập, Chi phí sản xuất, Đầu tư; (5) Tạo thêm việc làm tại các doanh nghiệp, hợp tác xã tham gia Dự án, trong đó 30% số việc làm cho thanh niên và 30% cho phụ nữ...".

xoai6-1382-1672311783.jpg

Mô hình phát triển trái cây gắn với đổi mới sáng tạo xanh nhân được sự quan tâm của GIC

Dự án GIC Việt Nam đã có sức lan tỏa đáng kể làn sóng ĐMST xuống các địa phương tại khu vực ĐBSCL. Tại An Giang, tỉnh đã đề ra nhiều giải pháp đổi mới sản phẩm nông nghiệp và triển khai kế hoạch thực hiện dự án khu vực “Các trung tâm đổi mới sáng tạo xanh”, góp phần phát triển nông thôn bền vững. Cụ thể, tỉnh đã ứng dụng các giải pháp ĐMST, tăng hiệu suất canh tác, chất lượng nông sản của 4.200 nông hộ tham gia dự án được cải thiện và bền vững trong chuỗi giá trị lúa gạo và chuỗi giá trị xoài; nâng thu nhập trung bình của nông hộ tham gia dự án tăng lên 15% trong chuỗi giá trị lúa gạo và tăng 20% trong chuỗi giá trị xoài. Có 2.520 nông hộ được áp dụng các giải pháp đổi mới sáng tạo thông minh, nhằm giảm thiểu tác động của biến đổi khí hậu. 70% doanh nghiệp (DN), hợp tác xã (HTX) được hỗ trợ sẽ cải thiện 3/5 chỉ số là doanh thu, số lượng khách hàng, các quan hệ kinh doanh được thiết lập, chi phí sản xuất và đầu tư. Trong các năm 2022-2025, tỉnh sẽ thực hiện 4 hợp phần cốt lõi liên kết chặt chẽ với nhau: Phát triển hệ thống tìm kiếm, lựa chọn các ĐMST khả thi; tăng cường năng lực các tác nhân để thực hiện ĐMST; thúc đẩy áp dụng ĐMST cho các mô hình kinh doanh nông nghiệp bền vững; tư vấn chính sách và truyền thông để nhân rộng áp dụng ĐMST. Trong chuỗi giá trị lúa gạo và chuỗi giá trị xoài, các giải pháp ĐMST sẽ được thực hiện là: Các tiến bộ kỹ thuật, phương pháp canh tác bền vững (như bộ tiêu chuẩn canh tác lúa bền vững SRP, VietGAP); cải thiện chất lượng sản phẩm và an toàn thực phẩm bằng các biện pháp phòng trừ sâu bệnh tổng hợp và kiểm tra tồn dư hóa chất trong sản phẩm; cải tiến tổ chức sản xuất; giải pháp thị trường; tận dụng phế phụ phẩm làm năng lượng sinh học (từ rơm rạ, trấu, rau, củ, quả dập nát...) theo hướng thân thiện môi trường. Tối ưu hóa việc sử dụng tài nguyên, bằng cách sử dụng công nghệ thông tin, công nghệ internet vạn vật (IoT) trên quy mô nhỏ (như sáng kiến ứng dụng hệ thống cảnh báo, dự báo thời tiết kết hợp với hỗ trợ ra quyết định cho hộ nông dân, ứng dụng điện thoại thông minh và các ứng dụng di động để hỗ trợ nông dân quản lý và truy xuất nguồn gốc, tiếp cận thông tin thị trường, bán hàng trực tuyến, sàn giao dịch điện tử). Triển khai các khóa học khuyến nông, chuyển giao công nghệ thông minh qua hình thức đào tạo trực tuyến và giải pháp hỗ trợ phát triển bền vững cho vùng và các tiểu vùng.

Từ kết quả bước đầu nêu trên, theo Cục trưởng Cục Kinh tế Hợp tác và PTNT, trong thời gian tới Dự án sẽ tiếp tục tập trung vào một số nhiệm vụ trong tâm như: Các đổi mới cốt lõi được xác định thông qua các nghiên cứu và phỏng vấn sâu chuyên gia; thúc đẩy các nhóm làm việc chuỗi giá trị bàn về nhân rộng các đổi mới đã lựa chọn; Thúc đẩy nhân rộng các đổi mới đã chọn tại các sự kiện PISAV của nhóm hành động PPP có liên quan: Vụ HTQT/Bộ NN&PTNT; Tổ chức các sự kiện học tập và tham quan cho nông dân và chủ nhiệm hợp tác xã ở ĐBSCL trong Việt Nam và ra nước ngoài; Điều chỉnh các đổi mới được lựa chọn dựa trên thực tế đào tạo, kinh nghiệm & giám sát tác động, thúc đẩy các mô hình đổi mới thông qua “Ban cố vấn đổi mới”; Xác định các đổi mới ở cấp độ DNVVN/HTX đã hoàn thành, như một phần của phân tích chuỗi giá trị; Hiệu chỉnh các đổi mới với chuỗi giá trị lúa gạo, tập trung vào chất lượng và khả năng cạnh tranh; Hiệu chỉnh các đổi mới cho chuỗi giá trị xoài, tập trung vào chất lượng và khả năng cạnh tranh; Xây dựng mô hình kinh doanh cho hợp tác xã về sản xuất phân compost từ rơm rạ chất lượng cao; Xây dựng mô hình kinh doanh cho DNVVN để sản xuất chậu cây cho vườn ươm & làm vườn từ rơm rạ...Cũng như, tiến hành nghiên cứu khả thi, xây dựng cơ sở dữ liệu, và thử nghiệm các đổi mới đã chọn.../.

Để đẩy mạnh triển khai ĐMST trong thực tế, với sự tài trợ của Bộ Hợp tác Kinh tế và Phát triển Liên bang Đức, cuối năm 2021, Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn đã hợp tác với Tổ chức Hợp tác Phát triển Đức (GIZ) thực hiện dự án Trung tâm Đổi mới sáng tạo xanh trong nông nghiệp và thực phẩm Việt Nam (GIC Việt Nam), nhằm thúc đẩy và tăng cường năng lực áp dụng các giải pháp đổi mới sáng tạo và những mô hình kinh tế có tính cạnh tranh tại khu vực đồng bằng sông Cửu Long. Chương trình của Dự án được thực hiện tại 6 tỉnh thuộc Đồng bằng sông Cửu Long (gồm An Giang, Đồng Tháp, Cần Thơ, Hậu Giang, Kiên Giang và Sóc Trăng), trong thời gian 2020-2024, GIC Việt Nam sẽ hỗ trợ 20.000 nông hộ sản xuất nhỏ cải thiện chất lượng sản phẩm nông sản nhằm đáp ứng các tiêu chuẩn chất lượng của thị trường quốc tế, nâng cao thu nhập từ 15-20%. GIC Việt Nam đồng thời thực hiện đào tạo 12.000 nông hộ cải tiến hệ thống canh tác theo hướng bền vững, áp dụng các giải pháp giảm thiểu các tác động tiêu cực lên môi trường trong quá trình sản xuất nông nghiệp, nâng cao hiệu quả quản lý và sử dụng nguồn tài nguyên thiên nhiên, tăng cường khả năng thích nghi và chống chịu trước các tác động của biến đổi khi hậu của hai chuỗi giá trị nông sản chủ lực ở ĐBSCL là lúa gạo và xoài. Cụ thể, dự án đặt trọng điểm vào những ĐMST phù hợp với nhu cầu thị trường như thúc đẩy các giống lúa có nhu cầu cao, các tiêu chuẩn nông nghiệp cải tiến, tuân thủ an toàn thực phẩm và chứng nhận chất lượng, cung cấp dịch vụ cho các nông hộ nhỏ theo định hướng kinh doanh; triển khai các sáng kiến nhằm giảm thiểu tác động môi trường trong nông nghiệp, giảm phát thải khí nhà kính và tái chế rơm rạ và trấu; cải thiện quản lý vườn cây ăn quả và sức khỏe cây trồng, giảm thất thoát sau thu hoạch được thực hiện thông qua mô hình trung tâm xúc tiến phát triển xoài.